Ferdynand Goetel

Na początku roku akademickiego 1950/1951 Walerego Goetla nieoczekiwanie odwołano ze stanowiska rektora. Nastąpiło to wskutek tego, że biorąc udział w II Międzynarodowym Kongresie Techników w Kairze spotkał się z bratem.

Ferdynand Goetel (1890–1960) był znanym pisarzem i publicystą, przed wojną prezesem polskiego PEN-Clubu. Wymieniano go jako jednego z pięciu najbardziej poczytnych pisarzy polskich w okresie międzywojennym. Pisał powieści i scenariusze filmowe. Był autorem artykułów prasowych i osobą powszechnie znaną w środowisku literatów. W 1936 r. został przyjęty do Polskiej Akademii Literatury.

Fotografia grupowa uczestników obiadu wydanego przez Polskie Towarzystwo Literackie z okazji jubileuszu pracy pisarskiej Wacława Sieroszewskiego w salach hotelu „Polonia”.

Widoczni m.in.: marszałek Józef Piłsudski (siedzi w środku), Wacław Sieroszewski (siedzi po prawej stronie marszałka), minister Jędrzej Moraczewski (siedzi pierwszy z prawej), pułkownik Józef Kordian Zamorski (stoi koło marszałka, z bródką), generał Gustaw Orlicz-Dreszer (stoi za Sieroszewskim), Andrzej Strug (stoi za Orliczem, z prewej strony), Juliusz Kaden-Bandrowski (stoi za marszałkiem), Julian Tuwim, Jan Lechoń (stoi z tyłu w okularach), Ferdynand Goetel (stoi za marszałkiem, z prewej strony Kadena), Stefania Zahorska (stoi piąta z prawej), Wacław Grubiński, Ryszard Ordyński, Warszawa, luty 1927 r.

W 1943 r. Ferdynand Goetel wziął udział (za zgodą AK) w delegacji, którą Niemcy wysłali do Katynia. Po powrocie opublikował Raport Katyński, w którym stwierdził, że zbrodnię tę popełnili bolszewicy. 


Ferdynand Goetel uczestniczył w ekshumacji ofiar w Katyniu, na fotografii – trzeci od lewej, Katyń 1943 r.


Ferdynand Goetel widoczny z lewej strony, Katyń 1943 r.

Po upadku powstania warszawskiego Ferdynand schronił się z rodziną w mieszkaniu Walerego w Krakowie. W styczniu 1945 r., tuż po wkroczeniu Rosjan do miasta, do drzwi mieszkania przy Rynku Kleparskim zapukali funkcjonariusze NKWD. Szczęśliwie Ferdynand przebywał poza domem i uniknął aresztowania. Dzięki pomocy księdza Ferdynanda Machaya, serdecznego przyjaciela Walerego Goetla jeszcze od czasów plebiscytu na Spiszu i Orawie, Ferdynanda Goetla ukryto w klasztorze. W tym czasie MBP wydało listy gończe za Ferdynandem Goetlem i usilnie go poszukiwało. Po upływie roku, dzięki kardynałowi Hlondowi, wyjechał, posługując się fałszywymi dokumentami, do Włoch, a następnie do Anglii, gdzie spędził resztę życia. Walery Goetel był wzywany na rozmowy przez Urząd Bezpieczeństwa, ale nic nie wskórawszy zostawiono go w spokoju. W 1950 r. wykorzystano ten wątek, aby usunąć zbyt niezależnego rektora, prawdopodobnie w następstwie nacisków wywiadu radzieckiego.


Ferdynand Goetel na emigracji. Fotografię wykonano w Londynie w końcu lat 50. XX w.